LETĖRSIA - PERSONAZHI I VERPRES LETRARE

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

LETĖRSIA - PERSONAZHI I VERPRES LETRARE

Mesazh  Orfe prej Wed Nov 05, 2008 3:37 am

KUPTIMI I FJALES LETĖRSI DHE PERSONAZHIT TĖ VEPRES LETRARE



Fjala letėrsi, sot ka kuptim universal - letėr e shkruar pėrmes fjalės sė bukur, artistike, si sprehje vrushkuj ndjenjash, pėrmes fjalėve tė zgjedhura nga krijimi i bukur, fjalė qė krijojnė mendim e shprehje tė re, krejt origjinale, krejt ashtu si e thotė shpirti krijues, tė lindet diē e re, e pashoqe, krijim - qė do tė thotė: lindet njė krijesėe re, e paparė, e palexuar kurrė ma parė, nga askush! Nuk ėshtė ma nė pyetje origjina e fjalės letėrsi - po origjina e krijimit letrar - krijuesi e krijimtaria e tij letrare origjinale!

Unė them: fjala krijuese ėshtė zogu i zemrės, qė krijohet e lindet, e duhet tė fluturoj vet, e vetme nėpėr zemrat e mendjet e njerėzve, ajo duhet tė jetė krijesė e shėndoshė, vitale, tė fluturoj e pavarur, me forcėn e krahėve tė saj, deri nė majat e botės me fuqinė e saj - sikur njė krijesė e aftė tė jetojė e tė veprojė, tė formoj knaqėsi shpirtėrore, nxitje, qendresė, pėrpjekje pėr synime, tė pėrvehtėsoj njerėzimin, botėn - e jo si njė krijesė e gjymtė, e sėmurė, qė fluturon e bjen edhe duhet ta ushqesh gjith jetėn tėnde me troha - ta mbashė gjallė me zor!

Letėrsia sot ėshtė krijimtaria artistike dhe nuk ka tėbėjė me shkrime administrative, shkresa zyrtare a private, juridike a historike, publicistike a gazetarie, zhurnalistike a politike - por, tė gjitha kėto mund tė jenė motive pėr krijime artistike, qė edhe mund ta pėrcaktojnė ndjenjen, si ide e themė tė njė vepre letrare. Psh.njė procesverbal, mund tė bėhet krijim artistik, kur shprehen ndjenjat e brėndshme, pėrmes personazheve tė krijuara, tė pėrgjithėsuara, me veti e karaktere tė njerėzve, pozitiv e negativ - ashtu si Franc Kafka, krijoi veprėn PROCESI. Personazhi nuk ėshtė vetia e karakteri, zakoni, guximi, heroizmi, atdhetarizmi i njė njeriut, por i disa vetive e karaktereve tė shumė njerėzve tė njė shoqėrie - qė ai personazh tė lindet mbinjeri dhe ta pėrvetėsoj popullin tė hapi sytė katėr, pėr nje veprim: politik, historik, ekonomik, kulturor, shkencor - ta pėrvehtėsojė njė popull e nėse shpėrthen botėrisht, e pėrvehtėson njė botė - pėr kėtė arsye edhe quhet personazh, personifikim i shumė vetive, cilėsive, karaktereve, ndjenjave tė dashurisė, atdhetarisė - tė shumė njerėzve - si personifikim i mbinjeriut! Kurse tek shqiptarėt, kemi raste mbinjeriu, te vetėm njė njeri: Mic Sokoli nė grykė topi sulltanėsh - 'Ē'asht more kjo qyngė hekri, qė po m'i vret shokėt' edhe e zėn me gjoks, grykėn e topit! Apo vdekja e Bajram Currit, Ēerēiz Topullit, Oso Kukės, Hysen Bajrit, Jakup Ferrit, Halit Asllanit, nė Luftėn e Kosovės 23. Qershor 1998, kur iu sosen plumbat, mori shishen me gas, e ndezi dhe u gjuajt tok me tė mbi tankun serv, duke e shkatrruar tankun e shpirtin gjakatar serv - apo, Agim Ramadani nė Luftėn e Kosharės, 1999, apo vdekja heroike e ushtarit shqiptar nė Malishevė, duke parė tmerrin e tij luftarak - armiqėt e lidhen pėr dy kėmbėsh nė dy tanke, nė drejtime tė kundėrta, duke e shkapur, shkyer pėrsėgjallit - apo vdekja e heroit legjendar Adem Jasharit, me gjith familje, nė Drenicė 5 mars 1998 - ku duhej tė vdisnin nja 3000 drenicak, e luftėtarė vullnetarė tok edhe t'i shkrinin nja 5000 ēetnik e gjakatar serv! - Ashtu, sikur iu gatit e njejta formė zhdukjeje e shfarosjeje edhe Familjes sė Ramush Haradinajt, nė Gllogjan tė Dukagjinit, por qė gllogjanasit e dukagjinasit, nuk ndejten anėve, por vėrshuan sulme tok me Haradinajt dhe bėnė betejen ma tė pėrgjakshme me forcat ēetnike servo-ruse, nga toka, e ajri. Pėrndryshe Familjen Haradinaj, do ta gjente po ai tmerr sikurse Familjen Jasharaj! Pėr vepra madhore letrare, na nuk kemi nevojė personazhesh, personifikimesh, sepse kemi personalitete komplete, madhėshtore tė pėrmasave edhe botėrore! Po, ku ėshtė krijuesi se?!

Personazhi ėshtė pėrgjithėsimi i disa njerėzve, prsonave - nė njė person, duke formuar njė personalitet komplet artistik.

Letėrsi ėshtė njė shprehje e ndjenjes sė brėndshme shpirtėrore: dashurie, dhėmbjeje, mbrojtjeje, gazi e loti, vaji zemre a shpėrthim heroizmi, shprehje e ndjenjes revolucionare, ku njė vepėr letrare nxiti njė revolucion, si shpėrthim i ndjenjes sė lirisė sė njeriut, pėr t'i kėputur prangat e robėrisė!

Letėrsi, njė vepėr e tėrė letrare, mund tė jetė edhe vetėm njė poezi edhe ma e madhe se mijėra vepra letrare, sikurse kemi poezin e Vaso Shkodranit MOJ SHQYPNI, qė kurdoherė vlenė ma shumė se mijėra vepra mijėrafaqeshe... apo veē njėpoezi e Gjergj Fishtes LAMTUMIRĖ, apo veē njė kėngė popullore Ē'JANĖ KTO GJAMĖ QĖ PO I BJEN ERA, apo njė kengė e N. Pagarushes BARESHA, apo edhe veē VALLJA E SHOTES, VALLJA E SHQIPEVE apo kėnga e QORR ILJAZIT, apo OSO KUKĖS, apo veē poezia e Mitrush Kutelit - JAM SHQIPTAR etj., qė po tė krijoheshin vepra tė mirėfillta, do tė zenin majat e letėrsisė botėrore! Po, ēka t'i bėsh
kur politizimet e paaftėsia miope e njerėzve nuk lėnė asgjė pozitive!

Kjo ėshtė letėrsia!

_________________

Orfe
advancues
advancues

Numri i postimeve : 740
Registration date : 02/11/2008

Shiko profilin e anėtarit

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi