Nezir Myrta Ethymologjia e fjalės - BALLKAN

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Nezir Myrta Ethymologjia e fjalės - BALLKAN

Mesazh  Orfe prej Fri Nov 28, 2008 6:52 am

Ballkan - Makedhonia -Nezir Myrta
Ballkan - fjalė shqipe



Ethymologjia e fjalės - BALLKAN shkencėrisht origjinėn e vet e ka nė Gjuhėn Shqipe tė Vjetėr, apo nė Illirishten e Re dhe asnjė gjuhė tjetėr indo-europiane, sot as kurrė, nuk mund ta spjegojė nė bazė tė morfologjisė historike as nė bazė tė fonetikės historike. Vetem Shqipja ka fuqi spjegimi morfologjik e fonetik, qė vet emri - Ballkan, deri sot mbeti emėr i papėrcaktuar shkencėrisht, ashtu sikur janė tė papėrcaktuara vet fillet e shkencės botėrore.
Fjalėn - Ballkan e spjegon guha skipe illire - gjuha shqipe e sotme. Kjo fjalė - Ballkan, ėshtė fjalė - skipe illire - shqipe illire, e nuk ka ndonjė gjuhė tjetėr i.e., qė mund ta spjegojė origjinėn historiko-linguistikė me fakte shkencore.
Emri - Ballkan, pėrbėhet prej dy fjalėve, kur zbėrthehet morfologjikisht - BALL + KAN = BALLKAN.
Fillesa, fjala e parė e kompozitės, ėshtė rrėnja skipe - shqipe - BALL dhe pjesa e dytė - KAN ėshtė folje skipe - shqipe, qė vie nga folja - me pasė, pėr tė pasur, por mund tė jetė edhe rrėnjė e tė dy foljeve ndihmėtare: me pasė dhe me qenė.
Fjala BALL ėshtė edhe emėr: linguistik, gjeografik, anatomik, historik, psikologjik, filozofik, arkeologjik, sociologjik, astronomik dhe i tė gjitha shkencave, ku nė ēdo shkencė gjen pėrdorimin e vet... emėr linguistik: sipas Shqipes, fjala BALL, ėshtė emėr gramatikor; trajta e pashquar, emėr i pėrgjithshėm, emėr konkret, emėr i gjinise mashkullore, numri njėjės i emrit, emėr i lakueshėm nėpėr rasat gramatikore tė emrit, qė sipas lakimit tė emrit nė gjuhėn shqipe, mund tė spjegohet nė kėtė mėnyrė: Lakimi i emrit BALL sipas gramatikes sė Shqipes
Trajta e pashquar e emrit -

1.Emnorja (Nominativi) (njė)........ BALL
2.Gjindorja (Genetivi) (i,e,tė,njė) BALLI
3.Dhanorja (Dativi) (njė).......BALLI
4.Kallxorja (Akuzativi) (njė).......BALL
5.Thirrorja (Vokativi) (o BALL) ----
6.Rrjedhorja (Llokativi) (prej - njė)BALLI
Ndėrsa, pjesa e dytė e kompozitės (fjalėformimit) nga BALL + KAN, rrėnja KAN ėshtė folje ndihmėtare, nga folja - me pasė, pėr tė pasur, apo nga folja - me qenė, me kanė (geg.), pėr tė qenė, ku nė tė dy rastet e kemi zgjedhimin e foljes nėpėr veta tė pėremrit vetor kėshtu: ball KAM (unė); ball KE (ti), ball KA (ai,ajo)- njėjsi dhe - ball KEMI (na); ball KENI (ju); ball KANĖ (ata, ato)- shumėsi gramatikor i Shqipes.
Pra, veta e tretė e shumėsit tė Shqipes - KANĖ, si rrėnjė e foljes - KAN, formoi pjesėn e dytė tė kompozitės BALL + KAN = BALLKAN.
Sipas linguistikės Gjenetike, e cila si shkencė moderne, qė shkon paralel me linguistikėn Komparative (gjuhėsinė Krahasimtare), rrėnjėt shqipe (skipe-skype) BALL dhe KAN, qė formojnė kompozitėn - BALLKAN, mund tė zbėrthehen a deshifrohen edhe sipas Fonetikes Historike te Shqipes, ku tre tingujt e rrėnjės sė parė si pjesė e parė a fillese - B + A + LL = BALL, shprehin nganjė tėrėsi emėrtimesh nė vetvete, ku tingulli i parė B lidhet me hieroglifin e Thotit - BROF, qė ka kuptimin e ngritjes, zgjimit, brofjes, ēuarjes nė kėmbė, zgjimin e vetėdijes sė njeriut - menjėherė pas Krijuesit (si tingull i dytė i alfabetit) - ku tok me zanoren A, kjo tokzanore B (bashkėtingėllore) formon diftongun qė difton, tregon, spjegon BA - babėn, tė Parin e njeriut - BA-BA dhe tingulli i tretė, apo dytingullori LL, lidhet me illiret, qė kuptohet sipas fonetikes historike shqipe, si dritė illire, ball illir, lidhet me dritėn e diellit, dritėsi, yllėsirė; ku formoi ky tingull LL emėrtimin pėr dritėn nė disa gjuhė i.e. licht=dritė ger., light(llajt)= dritė ang. etj.
Fillesa BALL nga emėrtimi Ballkan, si emėr gjeografik, kuptohet si lartėsi mbidetare gjeografike, balli i tokes, balli i Dheut, balli i bregut, balli i shpatit, balli i majės sė bjeshkės, balli i vargmaleve, balli i bregut tė detit, ball-toka, ball-deti, ball-bjeshka, ball-guri, ball-shkėmbi, ball-qyteti, ball-mali, ball-liqeni etj. Do tė thotė, fjala BALL kuptohet nė Shqipen si pjesė e ngritur, e ēuar, e lartėsuar, qė shihet sėpari, nė fillim - mbi pjesėt e tjera. Kėtu nė kuptimin gjeografik: Ballkani, toka-gadishulli (siujdhesa) pėrballė botes, detėrave: Egje, Jon, Adriatik, Kaspik dhe pėrballė, nė ballė tė Mesdheut...
Fjala shqipe - BALLI, si emėr anatomik ėshtė pjesa e parme e kokės lartė mbi vetulla, deri tek flokėt - balli i kresė, balli i kokės, pjesa e parme e lartė e kokės, pjesa e pėrparme ashtore e rrashtės sė kresė, e kafkės sė njeriut. Por, si emėr anatomik - balli ėshtė edhe te tė gjitha gjallesat me kokė.
Fjala shqipe Balli, si emėr sociologjik: balli i burrave, balli i kuvendit (kryesia), balli i katundit, balli i qytetit, balli i kombit, balli i atdheut (kryesia e atdheut prej njėrezve qė udheheqin), balli i vendit, balli i Odes, balli i oxhakut (kryesia e odės sė burrave shqiptare), balli i ushtrisė (kreu ushtarak) etj.
Fjala Shqipe BALL-i, si emėr psikologjik: ballėlartė, ballėhapur, ballėēelur, ballėngritur, ballėndritur, ballzdritur (krenaria e njeriut); ballėzi, ballėultė, ballėskuqur, ballėrrexuar (ligėsia e njeriut); ballėngjeshur, ballėshtrenguar, ballėgjak, ballėshkėmbore (trimėria e njeriut); ballėqeshur, ballėgezuar, ballėdiell, ballėdritė (gėzimi i njeriut); lule balli, lulja e ballit, ne lulballi(mesi i ballit) etj...
Fjala shqipe - BALL-i, si emėr historik: balli i luftės - ballėluftė; balli i mejdanit, balli i lirisė, balli ushtarak (kreu ushtarak); balli i historisė...
Fjala shqipe BALL-i formoi edhe kompozitat e tjera: ballina (e librit); balloja (e valles, theatrit, muzikės); pėrballė, pėrballuar, pėrballimi, ballafaqimi, ballafaqe (haptazi); pėrballje, ballėsimi, ballsamimi, ballancimi, ballist, balli kombėtar, ballėrrudhur-ballėrrudhan (rrudhat e ballit, ballė me rrudha); ballon, ballona (aeroplani) etj.
Fjala shqipe BALL-i, formoi kompozita tė shumėta tė linguistikės indo-europiane, qoftė emėrtime gjeografike dhe shkencore nė pėrgjithesi: Ballgaria (Bullgaria), Ballkaria (krahinė nė Kaukaz), Balltik-u (liqeni Balltik), Balltikė (shtetet balltike), balladė-ballada (balada, poemė e vogėl tregimtare); ballajkė (tambura popullore ruse nė formė trekėndėshi me tre a mė shumė tela); ballancė (ballancimi, peshore, peshoje, kandari); ballanit (mjek. pezmatim i kokės sė organit seksual tė mashkurllit); ballast, bast (rryp, ushkur nė ballė trupi); balldakin (ēati mbi fronin altarin nė odė); ballo-balloja (pjesė vallėzuese muzikore); ballėrina (balerina); ballėt (baleti); ballėtmaester (drejtues i baletit); ballista (hist. makinė luftarake pėr tė hedhur gurė, shtiza etj); ballistik (qė i pėrket ballistikės, qė lėviz sipas ligjeve tė ballistikės); ballistofobia (mjek. frikė e madhe nga gositja e projektileve); ballistokardiograf (aparat qė pėrcakton vėllimin sistolik tė zemrės, me anė tė ballistokardiografit); ballistokardiogram; ballsam, ballaban (njeri i trashė fizikisht); ballgun (shpardh, shparr - Quercus Conferta) etj. Ku tė gjitha kėto fjalėformime (kompozita) origjinėn ethymologjike e kanė nė Shqipen ilire - skipe illire.
Fjala shqipe BALL-i, formoi kompozitat i.e. Ballkan (gadishulli ballkanik); Ballkanika (Balcanica); Ballkanistika (Linguistika ballkanike); Ballkanologjia; ballkanolog-u; ballkanikė, ballkanizmi, ballkanizimi, ballkanizmat etj...

_________________

Orfe
advancues
advancues

Numri i postimeve : 740
Registration date : 02/11/2008

Shiko profilin e anėtarit

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi